Trong thời gian vừa qua, Văn phòng luật sư Thiên Định chúng tôi hân hạnh được tiếp xúc và tư vấn luật hình sự cho nhiều thân chủ là bị hại trong vụ án hình sự “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Đặc điểm chung của loại tội phạm này là xâm hại trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản của người khác thông qua hành vi gian dối để chiếm đoạt tài sản của bị hại.
Hầu hết những trường hợp thân chủ cần tư vấn đều khá mơ hồ về các quyền của bị hại được quy định trong pháp luật tố tụng hình sự, trong đó có các quyền yêu cầu cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng các biện pháp tố tụng để đảm bảo khả năng thi hành án dân sự, thu hồi lại toàn bộ hoặc một phần tài sản đã bị chiếm đoạt.
Bộ Luật Tố tụng Hình sự năm 2015 mới được ban hành, có hiệu lực thi hành vào ngày 01 tháng 7 năm 2016 quy định về các biện pháp tố tụng này, chúng tôi xin giới thiệu những quy định mang tính khái quát để quý khách hàng tham khảo khi tham gia tố tụng trong vụ án hình sự để tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, như sau:
Kê biên tài sản:
Kê biên tài sản được áp dụng đối với bị can, bị cáo về tội mà Bộ luật Hình sự quy định hình phạt tiền hoặc có thể tịch thu tài sản hoặc để đảm bảo bồi thường thiệt hại.
Những người có thẩm quyền bắt bị can, bị cáo để tạm giam; Thẩm phán chủ toạ phiên toà có quyền ra lệnh kê biên tài sản. Lệnh kê biên của những người này phải được thông báo ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp trước khi thi hành.
Chỉ kê biên tài sản tương ứng với mức có thể bị phạt tiền, bị tịch thu hoặc phải bồi thường thiệt hại. Tài sản bị kê biên được giao cho chủ tài sản hoặc người quản lý hợp pháp hoặc người thân thích của họ bảo quản. Người được giao bảo quản mà có hành vi tiêu dùng, chuyển nhượng, đánh tráo, cất giấu, huỷ hoại tài sản bị kê biên thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Khi tiến hành kê biên tài sản phải có mặt những người:
Bị can, bị cáo hoặc người đủ 18 tuổi trở lên trong gia đình hoặc người đại diện của bị can, bị cáo;
Đại diện chính quyền xã, phường, thị trấn nơi có tài sản kê biên;
Người chứng kiến;
Người tiến hành kê biên phải lập biên bản, ghi rõ tên và tình trạng tài sản bị kê biên. Biên bản được lập phải có đầy đủ nội dung theo quy định của pháp luật, được đọc lại cho những người có mặt nghe và cùng ký tên. Ý kiến, khiếu nại của bị can, bị cáo, người từ đủ 18 tuổi trở lên hoặc người đại diện của bị can, bị cáo liên quan đến việc kê biên được ghi vào biên bản, có chữ ký xác nhận của họ và của người tiến hành kê biên.
Biên bản kê biên được lập thành bốn bản, trong đó một bản giao ngay cho bị can, bị cáo, người từ đủ 18 tuổi trở lên hoặc người đại diện của bị can, bị cáo sau khi kê biên xong, một bản giao ngay cho chính quyền xã, phường, thị trấn nơi có tài sản bị kê biên, một bản gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp và một bản đưa vào hồ sơ vụ án.

Phong toả tài khoản:
Phong toả tài khoản chỉ áp dụng đối với người bị buộc tội về tội mà Bộ luật Hình sự quy định hình phạt tiền, bị tịch thu tài sản hoặc để đảm bảo bồi thường thiệt hại khi có căn cứ xác định người đó có tài khoản tại tổ chức tín dụng hoặc tại Kho bạc nhà nước. Phong toả tài khoản cũng được áp dụng đối với tài khoản của người khác nếu có căn cứ cho rằng số tiền trong tài khoản đó liên quan đến hành vi phạm tội của người bị buộc tội.
Những người có thẩm quyền ra lệnh bắt bị can, bị cáo để tạm giam; Thẩm phán chủ toạ phiên toà có quyền ra lệnh phong toả tài khoản. Lệnh phong toả tài khoản phải được thông báo ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp trước khi thi hành.
Chỉ phong toả tài khoản tương ứng với mức có thể bị phạt tiền, bị tịch thu tài sản hoặc bồi thường thiệt hại. Người được giao thực hiện lệnh phong toả, quản lý tài khoản bị phong toả mà giải toả việc phong toả tài khoản thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Khi tiến hành phong toả tài khoản, cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền phải giao quyết định phong toả tài khoản cho tổ chức tín dụng hoặc Kho bạc nhà nước đang quản lý tài khoản của người bị buộc tội hoặc tài khoản của người khác có liên quan đến hành vi phạm tội của người bị buộc tội. Việc giao, nhận lệnh phong toả tài khoản phải được lập thành biên bản theo quy định.
Ngay sau khi nhận được lệnh phong toả tài khoản, tổ chức tín dụng hoặc Kho bạc nhà nước đang quản lý tài khoản của người bị bắt, bị tạm giữ, bị can, bị cáo hoặc tài khoản khác có liên quan đến hành vi phạm tội của người bị bắt, bị tạm giữ, bị can, bị cáo phải thực hiện ngay việc phong toả và tài khoản và lập biên bản về việc phong toả tài khoản.
Biên bản về việc phong toả tài khoản được lập thành năm bản, trong đó một bản được giao ngay cho người bị buộc tội, một bản gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp, một bản đưa vào hồ sơ vụ án, một bản lưu tại tổ chức tín dụng hoặc Kho bạc nhà nước.

Đối với bị hại trong vụ án hình sự có liên quan đến yêu cầu bồi thường thiệt hại do hành vi của người bị buộc tội gây ra, nếu trong quá trình tham gia tố tụng bị hại có yêu cầu cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng các biện pháp kê biên tài sản hoặc phong toả tài khoản của người bị buộc tội như trên kịp thời thì khả năng thu hồi lại được tài sản, giảm thiểu thiệt hại là rất cao, tạo điều kiện trong giai đoạn thi hành phần dân sự trong vụ án hình sự theo quy định của Luật Thi hành án dân sự.
Vậy, đối người bị buộc tội nếu chẳng may bị áp dụng biện pháp kê biên tài sản, phong toả tài khoản trái pháp luật thì phải làm gì để khôi phục lại quyền và lợi ích hợp pháp của mình? Người bị buộc tội cần nắm vững quy định của pháp luật có liên quan đến căn cứ huỷ bỏ kê biên tài sản, phong toả tài khoản để bảo vệ quyền lợi của mình đã được quy định như sau:
Huỷ bỏ biện pháp kê biên tài sản, phong toả tài khoản:
Biện pháp kê biên tài sản, phong toả tài khoản đang áp dụng phải được huỷ bỏ khi thuộc một trong các trường hợp:
Đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án;
Đình chỉ điều tra đối với bị can, đình chỉ vụ án đối với bị can;
Bị cáo được Toà án tuyên không có tội;
Bị cáo không bị phạt tiền, tịch thu tài sản và bồi thường thiệt hại;
Cơ quan điều tra, Toà án, Viện kiểm sát huỷ bỏ biện pháp kê biên tài sản, phong toả tài khoản khi thấy không còn cần thiết.
Đối với biện pháp kê biên tài sản, phong toả tài khoản trong giai đoạn điều tra, truy tố thì việc huỷ bỏ hoặc thay thế phải thông báo cho Viện kiểm sát trước khi quyết định.

Trên đây là những quy định mang tính cơ bản có liên quan đến việc áp dụng biện pháp tố tụng kê biên tài sản, phong toả tài khoản và căn cứ huỷ bỏ việc kê biên tài sản, phong toả tài khoản thường được áp dụng trong vụ án hình sự để quý khách hàng tham khảo.
Nếu quý khách hàng còn nhiều vấn đề chưa rõ, cần được tư vấn thêm xin vui lòng liên hệ luật sư giỏi chuyên bào chữa án hình sự để được trợ giúp. Với bề dày kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực hình sự cùng với những luật sư giỏi thâm niên trong ngành tư pháp thuộc khối Toà án, Thi hành án… đã từng tham gia bào chữa trong những vụ án hình sự đặc biệt lớn như vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” xảy ra tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh 6 (Agribank chi nhánh 6) là một trong 8 “Đại án” được Bộ Chính trị chỉ đạo giải quyết trước kỳ Đại hội Đảng. Hay như vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” xảy ra tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam – Chi nhánh khu vực Minh Hải (VDB Minh Hải) hiện đang trong giai đoạn chuẩn bị xét xử là một trong những vụ án lớn tại Cà Mau gây rúng động dư luận cả nước với thiệt hại trong mỗi vụ án theo Cáo trạng lên tới hàng ngàn tỷ đồng. Tin rằng chúng tôi có đầy đủ kiến thức pháp luật, kỹ năng hành nghề, bản lĩnh nghề nghiệp và kinh nghiệm tranh tụng trong các vụ án hình sự đặc biệt là các vụ án lớn, là nơi đáng để quý thân chủ cân nhắc và lựa chọn khi có yêu cầu trợ giúp pháp lý.
Với phương châm hoạt động “Uy tín – Tận tâm – Trách nhiệm” và định hướng chuyên sâu về các vụ án hình sự thuộc nhóm tội phạm về kinh tế, chức vụ, xâm phạm sở hữu tài sản… tin chắc Văn phòng luật sư Thiên Định sẽ là tổ chức hành nghề luật sư đáng tin cậy để quý vị trao gửi niềm tin khi hữu sự.

Luật sư Trần Đăng Minh.